«Қазынашылық-клиент» — электрондық құжат айналымын жүргізуге арналған ақпараттық жүйе. Оны Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі жасады. Негізгі қызмет бағыты — барлық аймақтық атқарушы биліктер деңгейінде мемлекеттік бюджеттің пайдаланылуын қадағалау. Пайдаланушылар жеке кабинетке кіре алады. Ол үшін электрондық қолтаңба (ЭЦҚ) және қауіпсіздік сертификаттарымен жұмыс жасауға арналған бағдарламалық жасақтама (NCALayer) болуы қажет.
Тіркелу және кіру
- NCALayer контекстік мәзірінде тиісті тармақты таңдап, «Модульдерді басқару» бетін ашыңыз.
- Содан кейін тізімде (сұр түспен белгіленбеген) модульді таңдап, оны орнату немесе жою бойынша іс-қимыл жасауға болады. «Модульді орнату» батырмасын басыңыз.
- Осыдан кейін «Қайта іске қосу» батырмасын басыңыз.
- Егер сертификатты орнату ұсынысы бар терезе пайда болса — келісіңіз.
- Енді қазынашылық-клиентке кіріп көріңіз.
«ИЖ Қазынашылық-клиент модулін» қолмен орнату
Классикалық тәсілмен орнату мүмкін болмаса, «қолмен» орнатамыз.
«ИЖ Қазынашылық-клиент модулі» қолмен орнатуға арналған (1.1.4 нұсқасы) — жүктеп алу
-
- Мұрағатты шешіңіз.
- Мұрағат мазмұнын (bundle.jar файлын) bundles қалтасына көшіріңіз. Бұл қалта әдепкі бойынша C:\Users\сіздің_есептік_жазбаңыз\AppData\Roaming\NCALayer\bundles жолында орналасқан; немесе оны мынадай жолмен ашуға болады: жұмыс үстеліндегі NCALayer белгішесін тінтуірдің оң жақ батырмасымен басып, «Файл орналасқан жер» тармағын таңдаңыз.
- Енді NCALayer-ді немесе бүкіл компьютерді қайта жүктеңіз.
Қателер
Ең жиі кездесетіндері:
- «Сұраным қалыптастыру кезінде қате».
- «Сертификатты тексеру кезінде қате».
Шешімі:
- Бір сыртқы тасымалдаушыда бірнеше сертификат орнатылған (төменде мерзімі өткен және жарамсыз сертификаттарды жою нұсқаулығы берілген).
- Сертификаттың мерзімі өткен.
- Сертификат жойылған.
Сыртқы тасымалдаушыда орнатылған сертификаттар санын тексеру және жарамсыздарын жою жолы
- Мұны https://pki.gov.kz/ сайтында тексеруге болады.
- Назар аударыңыз! Сыртқы тасымалдаушыда бір пайдаланушыға тек 1 сертификат сақталуы тиіс (1 сертификат 2 кілтті қамтиды: GOST, RSA).
- «ЭЦҚ кілттерін тексеру сервисі» бетіне өтіңіз: https://nca.pki.gov.kz/service/keycheck/index.xhtml.
- Сыртқы тасымалдаушы түрін таңдаңыз.
- «Таңдау» батырмасын басыңыз.
- Кілт құпия сөзін енгізіңіз.
- Кілттер тізімі бар терезе пайда болады.
- Назар аударыңыз! Бір сыртқы тасымалдаушыда бірнеше сертификат болса, барлық мерзімі өткен және жарамсыз сертификаттарды жою қажет. Ол үшін сертификатты таңдап, «Кілтті жою» батырмасын басыңыз.
Мерзімі өткен және жарамсыз сертификаттарды жойғаннан кейін ашылмалы тізімде 2 кілті (GOST, RSA) бар тек 1 сертификат көрсетілуі тиіс.
Бір компьютерде бірнеше кілтпен жұмыс жасайтын жағдайда
Пайдаланушыны ауыстыру кезінде NCALayer-ді қайта іске қосу немесе түрлі кілттерді басқа компьютерде пайдалану қажет. Мысалы, бас бухгалтер бір компьютерде, директор екіншісінде жұмыс жасайды. Сонда токенді әр рет ауыстырудың қажеті болмайды. Бір компьютерден екіншісіне өту жеткілікті.
InternetExplorer браузерінің 8, 9, 10 нұсқасын пайдалансаңыз және «Жүйеге кіру» батырмасын басқан кезде ештеңе болмаса
Браузерді 11 нұсқасына дейін жаңарту қажет. Windows 8.1 немесе 10 болса — жақсы, онда InternetExplorer 11 нұсқасы бар. Windows 7-де 11 нұсқасына жаңартуға болады, бірақ жалпы алғанда бұл жеткілікті қиын болғандықтан, жүйені 8.1 немесе 10-ға қайта орнатқан дұрысырақ болуы мүмкін.
MozillaFirefox браузерін пайдалансаңыз және құжатқа қол қою белгішесін басқан кезде қалқымалы терезе ашылып бірден жабылса
ҚР ҰКО сайтынан (http://www.pki.gov.kz) түбірлік сертификаттарды жүктеп орнату қажет. Ол үшін «root_rsa», «pki_rsa» сілтемелерін басу керек.
«Сертификатты жүктеу» НЕГІЗГІ КУӘЛАНДЫРУШЫ ОРТАЛЫҚ (RSA) терезесі пайда болса, «Веб-сайттарды анықтау кезінде сену» тұсына белгі қойып, «ОК» батырмасын басыңыз. Болмаса — файлды жүктеп, сақтаңыз.
Сілтемелер бойынша сертификаттарды орнатқаннан кейін оларды MozillaFirefox браузеріне орнату қажет. Ол үшін Firefox мәзірі арқылы «Параметрлер» бетін ашыңыз. Содан кейін «Өзімдік ақпарат және Қорғау» таңдап, сертификаттар бөлімінде «Сертификаттарды қарау…» батырмасын басыңыз. «Сертификаттарды басқару» терезесі ашылады. «Куәландырушы орталықтар» қосымшасында «Импорттау…» батырмасын басып, бұрын жүктелген КУО — НЕГІЗГІ КУӘЛАНДЫРУШЫ ОРТАЛЫҚ (RSA) сертификатының файлын таңдаңыз. Пайда болған терезеде «Веб-сайттарды анықтау кезінде сену» тұсына белгі қойып, «ОК» батырмасын басыңыз.
Сондай-ақ ҰКО — ҰЛТТЫҚ КУӘЛАНДЫРУШЫ ОРТАЛЫҚ (RSA) сертификатын да импорттаңыз; бірақ пайда болған терезеде ештеңе таңдамай «ОК» батырмасын басыңыз.
Құжатқа қол қою белгішесін басқан кезде сертификатты таңдау терезесі ашылса, бірақ жұмыс компьютері сыртқы тасымалдаушыны (KazToken/eToken/JaCarta) тани алмаса
Жұмыс компьютері сыртқы тасымалдаушыны тани алмаса, кілтті қосулы күйде компьютерді қайта жүктеу қажет. Немесе басқа компьютерде байқап көріңіз. Не болмаса Info Token утилитасын пайдаланыңыз.
Маңызды
- Ақпараттық жүйеге есептік жазба астында 3 жұмыс күні бойы кіру жасалмаса, мұндай есептік жазба бұғатталады. Бұғаттан шығару үшін жергілікті қазынашылық басқармасының бөліміне хабарласу қажет.
- Құпия сөзді 3 рет қате енгізсеңіз, АЖ-ға кіру бұғатталады; АЖ-ға келесі кіру әрекетін 24 сағаттан кейін жасауға болады.
Қазынашылық-клиент жүйесіндегі соңғы өзгерістер
2026 жылдың қаңтарында ИЖ «Қазынашылық-клиент» пайдаланушыларының жұмыс ережелері жаңартылды.
2026 жылдың 22 қаңтарында Мемлекеттік қазынашылық комитеті жүйе пайдаланушыларының жұмысын реттейтін 11.04.2024 жылғы №201 бұйрыққа өзгерістер жариялады. Өзгерістерді сілтеме бойынша қарауға болады.
2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап бюджетті қазынашылық атқарудың жаңа рәсімдері күшіне енді.
Мынадай рәсімдер жаңартылды:
- Бюджетті қазынашылық атқару.
- Кассалық қызмет көрсету.
- Қазынашылық есеп.
- Бюджет операцияларын мониторинглеу.
Қазақстан қазынашылығының цифрлық трансформациясы.
2026 жылдың наурызында Қаржы министрлігі мемлекеттік қазынашылық жүйесін жаңғырту туралы хабарлады.
Жоспарлар арасында:
- Тәуекелдерді басқару жүйесін енгізу.
- Төлемдерді одан әрі цифрландыру.
- Бірқатар бюджет операцияларын автоматтандыру.
- Жекелеген төлемдер үшін «жасыл дәліз» қағидатын дамыту.
