Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі — елдегі әлеуметтік-еңбек саласы мен халықтың көші-қонын басқаратын орталық атқарушы орган. Ведомстводың мемлекеттік органдардың бірыңғай порталындағы беті: gov.kz/memleket/entities/enbek. Министрліктің ресми сайты — enbek.gov.kz. 2026 жылғы 27 қаңтардан бастап министрлікті Ертаев Асқарбек Маратович басқарады — Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың жарлығымен тағайындалды.
Министрліктің құрылымы
ҚР ЕҚХҚМ құрамына үш ведомство кіреді:
- Еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон комитеті — еңбек заңнамасының сақталуын, еңбекті қорғауды, әлеуметтік қорғауды және көші-қон мәселелерін бақылайды. Барлық облыстарда, Астана, Алматы және Шымкент қалаларында аумақтық департаменттері бар.
- Көші-қон комитеті — еңбек көші-қоны мәселелерін, шетелдік жұмысшыларға рұқсат беруді реттейді.
- Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитеті — зейнетақы және әлеуметтік қамсыздандыру, мүгедектігі бар тұлғаларды қорғау саласындағы бақылау және іске асыру функцияларын жүзеге асырады. 2024 жылғы 06.08. №628 ҚР Үкіметі қаулысының редакциясында құрылды.
egov.kz жеке кабинетіне кіру
Министрлік сайтындағы кабинетке кіру egov.kz бірыңғай порталы арқылы жүзеге асырылады; сілтеме бойынша өткенде авторизация бетіне өтесіз, Сізге ыңғайлы кіру тәсілін таңдаңыз, толық нұсқаулық төменде берілген:
QR-код арқылы
- QR-код арқылы кабинетке кіру үшін алдымен eGov Mobile қосымшасын ашыңыз.
- QR сканері қосымшаның жоғарғы оң бұрышында орналасқан.
- Камераны egov.kz сайтының экранында көрсетілген QR-кодқа бағыттаңыз.
- Осыдан кейін кіру автоматты түрде орындалады.
Электрондық қолтаңба (ЭЦҚ) арқылы
- NCALayer бағдарламасын іске қосыңыз; болмаса egov.kz сайтынан тегін жүктеп алыңыз.
- Кіруге арналған жылдам сілтемеге өтіп, «Электрондық қолтаңба» қосымшасын таңдаңыз.
- «Сертификатты таңдау» батырмасын басыңыз, ЭЦҚ файлының жолын көрсетіп, кілттің құпия сөзін енгізіңіз.
Логин/құпия сөз арқылы
- Авторизация бетіне сілтеме бойынша өтіп, «Логин/құпия сөз» қосымшасын таңдаңыз.
- ЖСН (NIN) немесе БСН-іңізді көрсетіңіз.
- Тіркелу кезінде жасалған құпия сөзіңізді енгізіңіз.
- «Авторизациялану» батырмасын басыңыз.
Құпия сөзді қалпына келтіру
Құпия сөзіңізді есіңізге түсіре алмасаңыз, жылдам сілтемеге өтіңіз немесе авторизация бетіндегі «Құпия сөзімді ұмыттым» батырмасын басыңыз. Осыдан кейін құпия сөзді қалпына келтіру бетіне өтесіз; жүйе тек бір қалпына келтіру нұсқасын ұсынады — ЭЦҚ арқылы; NCALayer қосымшасын іске қосып, сертификатты таңдаңыз.
egov.kz жеке кабинетінде тіркелу
Министрліктің жеке кабинетінде тіркелу үшін жылдам сілтемені пайдаланыңыз; тіркелу бетіне өткенде төмендегі толық нұсқаулықты пайдаланыңыз:
Кім екеніңізді таңдаңыз:
- Жеке — жеке тұлғалар үшін. Тұрақты пайдаланушы мәртебесін және порталдың барлық функцияларына шектеусіз қол жеткізуді береді.
- Заңды тұлға — ұйымдар мен жұмыс берушілер үшін.
- Қажетті түрді көрсетіп, «Электрондық үкімет» веб-порталын пайдалану құқықтары туралы келісіммен келісетіндігіңізді растайтын белгі қойып, «Тіркелу» батырмасын басыңыз.
- Содан кейін сұралатын барлық деректерді енгізу қажет:
— ЖСН-іңізді (NIN) тиісті өріске енгізіңіз.
— Төмендегі өріске CAPTCHA суретіндегі таңбаларды енгізіңіз.
— «Жалғастыру» батырмасын басыңыз. - Мобильді телефон нөміріңізді көрсетіңіз. «Кодты алу» батырмасын басыңыз — нөміріңізге растау кодымен SMS келеді.
- Кодты өріске енгізіңіз.
- Содан кейін үш өрісті толтыру қажет:
— Жаңа құпия сөз — кіруге арналған құпия сөз ойлап табыңыз. Оны есте сақтаңыз: логин/құпия сөз арқылы кіру кезінде дәл осы қолданылады.
— Құпия сөзді растаңыз — құпия сөзді қайта енгізіңіз.
— Электрондық пошта мекенжайы — қолданыстағы e-mail-ды көрсетіңіз. - Осыдан кейін тіркелуді аяқтау үшін ЭЦҚ қажет болады — «Сертификатты таңдау» батырмасын басыңыз. ЭЦҚ болмаса, оны egov.kz → «Сервистер» → «ЭЦҚ-ны қашықтан алу» арқылы тегін онлайн ала аласыз.
- Тіркелуді аяқтағаннан кейін көрсеткен мекенжайға растау сілтемесі бар хат келеді.
- Сілтеме 72 сағат бойы белсенді. Оны басыңыз — тіркелу аяқталды деп есептеледі.
Кіру немесе тіркелу кезінде мәселелер туындаса, egov.kz контакт-орталығына хабарласуға болады: 1414 — тәулік бойы, тегін.
Жиі қойылатын сұрақтар
Мансап орталығына барлмай-ақ жұмысты өздігінен қалай табуға болады?
Қазақстанда өздігінен жұмыс іздеу үшін Электрондық еңбек биржасы — enbek.kz жұмыс істейді. Оның көмегімен жеке кабинет жасауға, түйіндеме орналастыруға, нақты уақыт режимінде бос жұмыс орындарын қарауға, ұсыныстарға жауап беруге және сұхбатқа шақырулар алуға болады. Сондай-ақ мамандыққа бағдарлау тесті қолжетімді — оның нәтижелері бойынша жүйе қолайлы бос жұмыс орындарын таңдайды. Жұмыс іздеуден басқа, enbek.kz арқылы жұмыс іздеуші ретінде тіркелуге, жұмыссыз мәртебесін алуға, жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларын таңдауға және жұмысын жоғалтуы бойынша әлеуметтік төлемді ресімдеуге болады.
Жұмыс іздеуші ретінде қалай тіркелуге болады?
Тіркелу үш тәсілмен қолжетімді:
- тұрғылықты жері бойынша мансап орталығына жеке бару;
- egov.kz электрондық үкімет порталы арқылы;
- enbek.kz Электрондық еңбек биржасы арқылы.
Құжаттардан тек жеке куәлік қажет. Қызмет бір жұмыс күні ішінде көрсетіледі.
Жұмыссыз мәртебесін қалай алуға болады?
Алдымен жұмыс іздеуші ретінде тіркелу қажет (жоғарыдан қараңыз). Жұмыссыз мәртебесі — проактивті қызмет: жеке өтініш беру қажет емес, оны уәкілетті орган бастамасымен екі жұмыс күні ішінде береді.
Жұмыссыз мәртебесі мынаған құқық береді:
- еңбек делдалдығына;
- мемлекет есебінен кәсіптік оқытуға;
- қоғамдық жұмыстарға, жастар практикасына, әлеуметтік жұмыс орындарына қатысуға;
- кәсіпкерлік бастамаға жәрдемдесуге;
- субсидияланатын жұмыс орындарына жіберілуге;
- еңбек ресурстарының ұтқырлығын арттыру үшін ерікті қоныс аударуға жәрдемдесуге;
- жұмысын жоғалтуы бойынша әлеуметтік төлемге.
Қоғамдық жұмыстарға кім қатыса алады?
Қоғамдық жұмыстарға мыналар қатыса алады:
- жұмыссыздар;
- студенттер мен жоғары сынып оқушылары оқудан бос уақытта — жұмыс денсаулыққа зиян тигізбейтіні және оқуға кедергі келтірмейтіні шартымен;
- кәсіпорын тоқтап қалуына байланысты жұмыспен қамтылмаған тұлғалар.
Басымдықты құқық — жұмысын жоғалтуы бойынша әлеуметтік төлем алмайтын жұмыссыздарға және мансап орталықтарында алты айдан астам есепте тұрғандарға беріледі.
Жастар практикасына қалай қатысуға болады?
Жастар практикасы — соңғы бес жыл ішінде оқуды аяқтаған және алған мамандығы бойынша жұмыс тәжірибесі жоқ жоғары оқу орны мен техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының түлектері үшін. Қатысу мерзімі — 12 айға дейін; бұл кезең еңбек өтіліне есептеледі. Еңбекақы 30 айлық есептік көрсеткішті (АЕК) құрайды.
«Күміс жас» жобасына қалай қатысуға болады?
Жоба жұмысқа орналасуда қиналатын 50 жастан асқан азаматтарға арналған. Қатысу ұзақтығы — 36 ай; осы уақыт ішінде мемлекет еңбекақыны субсидиялайды. Мерзім аяқталғаннан кейін жұмыс беруші қатысушыны зейнеткерлікке шыққанға дейін тұрақты жұмыс орнына орналастыруға міндетті. Толығырақ ақпарат үшін тұрғылықты жері бойынша мансап орталығына немесе enbek.kz сайтына хабарласыңыз.
Бизнесті ашуға немесе дамытуға грант қалай алуға болады?
Гранттар әлеуметтік осал санаттағы азаматтарға өтеусіз конкурстық негізде беріледі:
- адресті әлеуметтік көмек алушылар;
- еңбекке қарсы көрсеткіші жоқ мүгедектігі бар тұлғалар;
- мүгедектігі бар балаларды тәрбиелейтін ата-аналар;
- көп балалы отбасылар;
- асыраушысынан айрылуы бойынша әлеуметтік төлем алушылар.
Грант мөлшері — 400 АЕК. Міндетті шарттар: «Бастау Бизнес» жобасы бойынша кәсіпкерлік негіздерінен оқу сертификаты және бизнес-жоспар болуы. Құжаттарды тапсыру — business.enbek.kz порталында онлайн.
Бизнесті ашуға микрокредит қалай алуға болады?
Микрокредиттер жеке кәсіпкер ретінде бес жылдан аз тіркелген 21-ден 35 жасқа дейінгі азаматтарға қолжетімді. Шарттары:
- сомасы — 5 млн теңгеге дейін;
- мөлшерлемесі — жылына 2,5%;
- мерзімі — 5 жылға дейін (мал шаруашылығы жобалары үшін — 7 жылға дейін);
- негізгі борышты өтеу бойынша жеңілдік кезеңі — несиелеу мерзімінің 1/3-інен аспауы;
- кепілдік қамтамасыз ету міндетті (кепілді ата-аналар, туыстар немесе достар бере алады).
Микрокредиттерді Аграрлық кредиттік корпорация береді.
Жұмысқа орналасу кезінде мүгедектігі бар тұлғалардың құқықтары қорғала ма?
ҚР еңбек заңнамасы мүгедектігі бар тұлғаларға медициналық қорытынды бойынша нақты іс-қимыл түрі оларға қарсы көрсетілмеген жағдайда еңбек етуге құқықты кепілдейді. Мүгедектік тобы өздігінен адамның еңбекке қабілеттілігін немесе еңбекке қабілетсіздігін анықтамайды. Жұмысқа орналасу кезінде жұмыс беруші біліктілікті, кәсіптік құзыреттілікті және медициналық қарсы көрсеткіштердің бар-жоғын бағалайды.
Жұмыс беруші жасына байланысты жұмыстан бас тартса не істеу керек?
Жасы бойынша жұмысқа орналасуда кемсіту ҚР Еңбек кодексімен (6-бабының 2-тармағымен) тыйым салынады. Жас шектеуін қоса кемсіту сипатындағы талаптармен бос жұмыс орындарын орналастыру ҚР ӘҚБтК-нің 90-бабына сәйкес 30-дан 150 АЕК-ке дейін айыппұл салынуға алып келеді.
Жұмыс беруші тарапынан бұзушылықтар болса, заңды тұлғаның орналасқан жері бойынша жергілікті еңбек инспекциясы органына хабарласыңыз. Мемлекеттік инспектор тексеру жүргізіп, бұзушылықтар анықталған жағдайда заңнамаға сәйкес шаралар қолданады.
Кадрлық құжаттарға ЭЦҚ-мен қол қою заңды ма?
Иә. ҚР Еңбек кодексінің 11-бабына сәйкес жұмыс берушінің актілері жазбаша нысанда да, ЭЦҚ-мен расталған электрондық құжат нысанында да ресімделуі мүмкін. ҚР «Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы» Заңының 10-бабының 1-тармағына сәйкес ЭЦҚ қолмен жазылған қолтаңбаға тең және сол правовой салдарларды туындатады. Жұмыс беруші кадрлық құжаттарға ЭЦҚ арқылы да қол қоюға, да қызметкерлерді таныстыруға құқылы.
egov.kz жеке кабинетіндегі мәртебелер жеңілдік алуға негіз бола ма?
Жоқ. egov.kz порталының жеке кабинетіндегі әлеуметтік мәртебелер тек жеке қарауға арналған. Олар министрліктің ақпараттық жүйелерінің деректері негізінде қалыптасады. Мемлекеттік қызметтерді көрсету үшін азаматтардың деректері ақпараттық жүйелер интеграциясы арқылы тікелей беріледі — кабинеттегі мәртебе жеңілдіктер тағайындауға негіз болып табылмайды.
Студенттердің МҚМС-тегі сақтандыру мәртебесі мәселесі қалай шешіледі?
«Оқушылар» санаты үшін міндетті медициналық-қоғамдық сақтандыру жүйесіндегі сақтандырылған мәртебесі ҚР Білім және ғылым министрлігінің деректері негізінде автоматты түрде беріледі. Мәртебе берілмеген немесе жоқ болса — тікелей ҚР Білім және ғылым министрлігіне хабарласыңыз: осы жеңілдікті санат үшін деректер беруші дәл сол болып табылады.
Байланыс
- Мекенжай: 010000, Астана қ., Мәңгілік Ел даңғылы 8, Министрліктер үйі, 6-кіреберіс.
Кеңсе
- Қызметтік хаттар мен кіріс корреспонденция бойынша: +7 (7172) 74-30-23, 74-36-04
- Азаматтардың өтініштері бойынша (Е-Өтініш): +7 (7172) 74-36-03, 74-36-79
Бағыттар бойынша консультациялар
- Еңбек заңнамасын бақылау: +7 (7172) 69-55-13, 74-35-27, 74-35-11
- Көші-қон мәселелері: +7 (7172) 69-55-12
- Еңбек нарығы және жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шаралары: +7 (7172) 74-35-25, 74-33-38
- Зейнетақымен қамсыздандыру: +7 (7172) 74-34-95, 74-32-56
- Әлеуметтік көмек: +7 (7172) 74-34-33, 74-33-23, 74-33-42, 75-07-38
- Мүгедектігі бар тұлғалардың құқықтарын қорғау, медициналық-әлеуметтік сараптама және әлеуметтік қызметтер: +7 (7172) 74-34-92, 74-34-73, 74-33-39
Сенім телефондары
- Әлеуметтік және зейнетақы қамсыздандыру саласындағы бұзушылықтар бойынша: +7 (7172) 74-37-25
- Мемлекеттік қызметшілердің Этикалық кодексін сақтамау бойынша: +7 (7172) 74-35-75
Электрондық пошта және әлеуметтік желілер
Министрлік басшылығы
- Ертаев А.М. — ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі
Тел.: 74-28-51 | a.ertaev@enbek.gov.kz - Тұяқбаев Е.Ж. — Бірінші вице-министр
Тел.: 74-28-63 | e.tuyakbaev@enbek.gov.kz - Шегай В.В. — Вице-министр
Тел.: 74-28-45 | v.shegai@enbek.gov.kz - Жазықпаев Б.Б. — Вице-министр
Тел.: 74-28-75 | b.zhazykpayev@enbek.gov.kz - Төлеев Н.Т. — Аппарат басшысы
Тел.: 74-28-69 | n.toleev@enbek.gov.kz
Департамент басшылары
- Ибрагимов А.Т. — Әкімшілік департаменті директоры
Тел.: 74-28-60 | a.ibragimov@enbek.gov.kz - Раимбекова М.М. — Экономика және бюджеттік жоспарлау департаменті директоры
Тел.: 74-29-29 | m.raimbekova@enbek.gov.kz - Беркамалов С.Н. — Заң қызметі департаменті директоры
Тел.: 74-28-20 | s.berkamalov@enbek.gov.kz - Абулхатин Е.М. — Еңбек және әлеуметтік әріптестік департаменті директоры
e.abulkhatin@enbek.gov.kz - Биржанова К.Ж. — Инклюзия департаменті директоры
Тел.: 74-29-73 | k.birzhanova@enbek.gov.kz - Мұхтар Т.Қ. — Халықты жұмыспен қамту департаменті
Тел.: 74-30-06 | t.mukhtar@enbek.gov.kz - Абдырахманова А.А. — Әлеуметтік көмек департаменті директоры
Тел.: 74-30-03 | a.abdyrakhmanova@enbek.gov.kz - Қайролла Д.Н. — Әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру департаменті
Тел.: 74-29-48 | d.kairolla@enbek.gov.kz - Иманғали Ғ.Ә. — Арнайы әлеуметтік қызметтер департаменті директоры
Тел.: 74-28-50 | g.imangali@enbek.gov.kz - Копбаев М.С. — Мемлекеттік қызметтерді цифрландыру және автоматтандыру департаменті директоры
Тел.: 74-28-66 | m.kopbayev@enbek.gov.kz - Құндызбаев Б.С. — Стратегиялық даму және халықаралық ынтымақтастық департаменті директоры
Тел.: 75-07-21 | b.kundyzbaev@enbek.gov.kz - Баграмов Е.А. — Ішкі аудит департаменті директоры
Тел.: 74-78-71 | y.bagramov@enbek.gov.kz - Тұрғынбаев С.Қ. — Персоналды басқару департаменті директоры
Тел.: 74-28-41 | s.turgynbayev@enbek.gov.kz - Дюсенов А.Қ. — Медициналық-әлеуметтік сараптаманың методологиясы және жетілдіру департаменті директоры
Тел.: 74-30-80 | az.dyusenov@enbek.gov.kz - Жансейтов Ж.Ж. — Қаржы департаменті директоры
Тел.: 74-28-25 | zh.zhanseitov@enbek.gov.kz - Алшынбаева У.Б. — Этика жөніндегі уәкіл
Тел.: 74-35-75 | u.alshinbaeva@enbek.gov.kz
Ведомстволық бағынысты ұйымдар
- «Еңбекті қорғаудың республикалық ғылыми-зерттеу институты» РМК
Бас директор: Актаева Л.М.
Тел.: 57-06-02 | rniiot@rniiot.kz - «Еңбек ресурстарын дамыту орталығы» АҚ
Президент: Жумабаев Е.Т.
Тел.: +7 (7172) 95-43-18 (вн. 301) - «Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры» АҚ
Басқарма төрағасы: Курманов А.М.
Тел.: 8 (7172) 98-39-62 | info@gfss.kz - «Мемлекеттік аннуитеттік компания» АҚ
Басқарма төрағасы: Мукажанов Қ.А.
Тел.: 8 (7172) 916 333 | k.mukazhanov@gak.kz
